Bina Uygunluğu

Önce karar: anaokulu mu, kreş mi?

Bina kuralı kurum tipine göre değişir; bu yüzden bina aramadan önce hangi izinle açılacağı kararlaştırılır. Anaokulu (36–68 ay) MEB'e bağlıdır, bina şartı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği md. 11'den ve Standartlar Yönergesi'nden gelir. Kreş ve gündüz bakımevi (0–66 ay) ASHB'ye bağlıdır, bina şartı kendi yönetmeliğinin md. 15'inden gelir. Aynı daire bir izin için uygun, diğeri için uygunsuz olabilir; iki kurumun kapsam farkı için kreş ve anaokulu farkı sayfasına bakın.

Bu sayfa yalnızca binayı ele alır. Derslik ve bahçe ölçüleri anaokulu açma şartları, kreş oda ve kapasite hesabı kreş açma şartları sayfasındadır.

Apartman dairesinde hangi katlarda açılabilir?

Apartmanda iki mevzuat da kat seçimini bahçe katına bağlar: kreşte zemin kat ve zeminle bağlantılı üst katlar, anaokulunda bahçe katı ile ona bitişik veya ardışık katlar kullanılabilir. Bahçe katına bağlı olmayan tek bir ara kat iki tarafta da uygun değildir.

MEB tarafında 2024 değişikliğiyle tamamı okula ait bina kuralı bina/binalar olarak genişletildi; aynı bahçe içindeki birden fazla bina birlikte kullanılabilir. Kreş tarafında bodrum ve çatı katı depo veya idare olarak kullanılabilir, ancak çocuk odası olarak sayılmaz.

Bahçe şartı ve teras sorunu

Bahçe her iki mevzuatta çocuk başına en az 1,5 m² ister; fark teras ve zemin kat hesabındadır. Kreşte teras katları bahçe olarak kullanılamaz (ASHB md. 15/1-a); çatıdaki oyun alanı projesi başvuru aşamasında elenir. Anaokulunda bahçe tanımı iki alanı kabul eder: arsa üzerinde okul binasının oturduğu alan dışındaki bahçe ve binanın zemin kat seviyesinde, üzeri boş, altında okulun diğer bölümlerinin bulunduğu alan (Yönerge md. 4/1-i). 26 Mart 2025 değişikliğiyle hesaba, okula ait bahçe alanıyla birlikte en az bir tarafı bahçeye açılan zemin/bahçe katı alanı da katılır (Yönerge md. 15/1-a-3).

Bahçe kapasiteyi doğrudan keser: 60 m² bahçe iki mevzuatta da 40 çocuk demektir; derslikler daha fazlasını taşısa bile kontenjan 40'ta kalır. Apartmanda ortak bahçenin yalnızca kuruluşa ayrılan kısmı hesaba girer; bu kısım yerleşim planında çizilir ve kat malikleri kararında tarif edilir. Bahçe düzeni ve zemin çözümleri anaokulu bahçe tasarımı sayfasındadır.

Evde kreş açmak mümkün mü?

Ev tipi kreş diye ayrı bir izin türü yoktur; müstakil bir ev, normal kreş veya anaokulu başvurusunun bina şartlarıyla değerlendirilir. Ev için belirleyici dört soru:

• Yapı kullanım izin belgesi var mı? Kreş başvurusu dilekçe ve iskân belgesiyle başlar (ASHB md. 6/1); iskânsız ev değerlendirmeye alınmaz. MEB tarafında iskân ayrı bir kalem olarak sayılmaz; numarataj belgesi ve deprem teknik raporu istenir (Yönetmelik md. 5/2-k, aa).
• Bahçe 1,5 m²/çocuk veriyor mu? Müstakil evin avantajı burada başlar; bahçe tamamen kuruluşa aittir, kat malikleri kararı gerekmez.
• Çocuklar zemin katta mı? Kreşte zemin kat ve bağlantılı üst kat kullanılır; bodrum ve çatı katı çocuk kapasitesine girmez. Anaokulunda tamamı okula ait bina kuralı uygulanır; zemin dışında kat kullanılıyorsa asansör veya erişim sistemi gerekir.
• Tavan ve pencere yetiyor mu? Anaokulunda 3 m tavan esastır, 2,40 m alt sınırdır, pencere taban alanının %10'udur (Yönerge md. 7, 11); kreşte çocuk başına 6 m³ hava ve pencereli, gün ışığı alan oda istenir (ASHB md. 15/1-b, 16).

Konut tapulu bir evde anaokulu açılabilir; muvafakat şartı yalnızca ana taşınmazın bağımsız bölümleri için geçerlidir. Tapu niteliği değişmese de bina, inceleme raporunda okul veya kuruluş olarak değerlendirilir.

Müstakil bina: en az sorunlu seçenek

Tamamı okula ait, bahçeli müstakil bina iki mevzuatta da en az istisna gerektiren seçenektir; kat malikleri kararı, ayrı giriş ve ortak alan tartışması ortadan kalkar. MEB tarafında kullanılmayan kat veya bölümler kapatılabilir: binanın tamamı kurucuya aitse veya tamamı kiralanmışsa kullanıma hazır olmayan katlar kullanılmayabilir, bu katlar için engelli erişimi aranmaz; ancak deprem, sağlık ve itfaiye raporları bu katları da kapsar ve bu katlarda hiçbir faaliyet yapılamaz (Yönetmelik md. 11/3).

Müstakil binanın bedeli deprem raporudur. Eski binalarda rapor en uzun süren kalemdir; kreşte 27 Aralık 2025'ten itibaren karot analizi ve laboratuvar testiyle hazırlanan ayrıntılı rapor istenir (ASHB md. 6/3-g). Bina kiralanmadan önce ön tahkik yaptırılır; güçlendirme gerektiren bina, kira bedeli ne olursa olsun elenir.

Bina raporları ve belgeleri

İki mevzuat da binayı üç dış raporla doğrular: deprem dayanımı, sağlık ve yangın. Kreş tarafı buna iskân, emniyet raporu ve ölçüm belgesini ekler.

Belgelerin sırası, süreleri ve il uygulama farkları anaokulu açmak için gerekli belgeler sayfasında ele alınır.

Çevre ve komşuluk şartları

Kreş mevzuatı binanın çevresini de tarif eder: binada veya bitişiğinde fırın, patlayıcı veya yanıcı madde satan ya da depolayan işletme ve baz istasyonu bulunamaz; çevrede varsa yetkili kurumdan mesafe raporu alınır (ASHB md. 15/1-c, ç). Kahvehane, kıraathane, elektronik oyun merkezi ve benzeri umuma açık yerler ile genel ahlaka uygun olmayan mekânların kapısıyla kuruluş kapısı arasında en az 100 m bulunur; binanın birden fazla kapısı varsa en yakını esas alınır (md. 15/1-d). Bu mesafeyi emniyet müdürlüğü raporla doğrular.

Anaokulu tarafında çevre şartı, umuma açık yerlerle okullar arasındaki uzaklıkları düzenleyen ayrı yönetmeliğe göre inceleme raporunda kontrol edilir (Yönetmelik md. 6/1). Her iki tarafta da bina seçiminde sokağın yürünerek kontrol edilmesi, başvurudan sonra çıkan sürprizi önler.

Mevcut binayı uyarlamak: tadilatla çözülen ve çözülmeyen şartlar

Tadilat, binanın değil bölümlerin kusurunu giderir. Kat konumu, bahçe alanı, tavan yüksekliği, iskân ve deprem dayanımı tadilatla çözülmez; kapı, pencere, bölme, zemin, tuvalet ve mutfak çözülür. Bina kiralamadan önce ilk beş kalem kontrol edilir, kalanı tadilat bütçesine yazılır.

Kreşten anaokuluna veya tersine dönüşümde kapı yönü ve tuvalet hesabı yeniden ele alınır: kreşte grup odası kapıları dışarıya açılır, anaokulunda derslik kapıları koridora açılır ancak içeri de açılabilir. Tadilat kapsamı ve yerleşim için anaokulu mimari proje ve 3D modelleme, sınıf düzeni için anaokulu sınıf tasarımı sayfasına bakın.

Kiralamadan önce on soruluk ön kontrol

Bina gezisinde cevaplanacak on soru; biri olumsuzsa kira görüşmesi durur.

1. Hangi izin: anaokulu mu, kreş mi? Kat kuralı buna göre okunur.
2. Çocukların kullanacağı katlar bahçe veya zemin katına bağlı mı; ara kat var mı?
3. Bahçe gerçek zeminde mi, teras mı; kuruluşa ayrılan kısım kaç m²?
4. Yapı kullanım izin belgesi ve numarataj belgesi var mı?
5. Bina 2018 Deprem Yönetmeliği sonrasında yapı denetimli ve ruhsatlı mı; değilse teknik rapor için karot alınabilir mi?
6. Tavan yüksekliği 3 m mi; 2,40 m altında oda var mı?
7. Çok katlı binada kuruluşa ait ayrı giriş açılabilir mi?
8. Zemin dışı kat kullanılacaksa asansör var mı?
9. Kat malikleri oybirliğine hazır mı; yönetici ile görüşüldü mü?
10. Sokakta 100 m içinde mesafe şartına giren işletme, bitişikte fırın veya baz istasyonu var mı?

Bu kontrolü keşifte ölçerek yapmak, kira sözleşmesinden sonra ortaya çıkan elenme maliyetini sıfırlar. Bina seçimi ile bütçe ilişkisi anaokulu açma maliyeti sayfasında, süreç yönetimi anaokulu kurulum danışmanlığı sayfasındadır.

Bu sayfa hukuki görüş veya resmî tebliğ değildir. Madde numaraları ve ölçüler değişebilir; başvuru öncesi ilgili il müdürlüğünün güncel talimatı esas alınır.