Tasarım
Sınıf Tasarımı
Anaokulu sınıfı üç veriden tasarlanır: kontenjan (çocuk başına en az 1,5 m², derslik en az 15 m²), öğrenme merkezleri (blok, dramatik oyun, kitap, müzik, sanat, fen ve kum-su) ve sirkülasyon (kapı, koridor ve kaçış yolu boş). İyi sınıfta sessiz ve gürültülü merkezler ayrılır, ıslak işler pencere ve lavabo yanına alınır, öğretmen her noktayı tek bakışta görür. Mobilya yaş grubunun TS EN 1729-1 kademesinde seçilir, 60 cm üzeri dolaplar duvara sabitlenir, kapı önü ve koridor mobilyasız kalır.

Sınıf tasarımının üç verisi
Anaokulu sınıfı kontenjan, öğrenme merkezleri ve sirkülasyondan tasarlanır; estetik bu üçünden sonra gelir. Kontenjan alanı belirler: çocuk başına en az 1,5 m², derslik en az 15 m² (Yönerge md. 8/1, 15/1-a-2). Öğrenme merkezleri programın gereğidir: MEB okul öncesi programı blok, dramatik oyun, kitap, müzik, sanat ve fen merkezlerini, kreş yönetmeliği ayrıca kum ve su masasını ister (ASHB md. 17/1-g). Sirkülasyon güvenliktir: kapı önü, koridor ve kaçış yolu mobilyasız kalır, çocuklar merkezler arasında birbirine çarpmadan geçer.
| Ölçüt | Değer | Dayanak |
|---|---|---|
| Çocuk başına kullanım alanı | En az 1,5 m² | Yönerge md. 8/1 |
| Derslik alanı | En az 15 m² | Yönerge md. 15/1-a-2 |
| Tavan | 3 m esas; 2,40 m alt sınır; 3 m altında 4,5 m³/çocuk | Yönerge md. 11 |
| Pencere | Dış cephede; taban alanının en az yüzde 10'u | Yönerge md. 7 |
| Kapı | Kontenjan 20'ye kadar en az 80 cm; koridora açılır, okul öncesinde içeri de açılabilir; eşik yok | Yönerge md. 9 |
| Zorunlu materyal | Atatürk resmi, İstiklâl Marşı, Gençliğe Hitabe; programın araç gereci | Yönerge md. 38 |
| Kreş grup odası | Çocuk başına 2 m² ve 6 m³; oda en az 15 m²; yumuşak zemin; kapı dışarıya açılır | ASHB md. 16, 17 |
Yasal alt sınır işlevsel alan değildir. 20 çocuk için 30 m² derslik yedi merkezi, toplanma halısını ve depolamayı sığdırmaz; aynı mevcut için 36–40 m² hedeflenir. Kontenjan hesabı ve bina ölçüleri anaokulu açma şartları sayfasındadır.
Öğrenme merkezlerini yerleştirmek
Merkezler gürültü ve ıslaklığa göre dört bölgeye ayrılır: gürültülü-kuru (blok, dramatik oyun, müzik), sessiz-kuru (kitap), ıslak (sanat, kum-su), gözlem (fen). Islak merkezler pencereye ve lavaboya en yakın köşeye, sessiz merkez kapıdan ve gürültülü bölgeden en uzağa, blok merkezi raf arkasına açılan korunaklı bir cebe konur.
| Merkez | Konum | Donanım | Aynı anda çocuk |
|---|---|---|---|
| Blok | Korunaklı cep; halı zemin; geçiş yolundan uzak | Alçak blok rafı, ahşap blok seti, araç ve figür kutuları | 4–6 |
| Dramatik oyun | Blok merkezine komşu; duvara yaslı | Mutfak ünitesi, kostüm askısı, ayna (çocuk yüksekliğinde cam yok, akrilik) | 4–6 |
| Kitap | Pencere yanı, kapıdan uzak, sessiz köşe | Ön yüzü görünen kitaplık, minder, alçak koltuk | 3–4 |
| Müzik | Gürültülü bölgede; dramatik oyunla birleşebilir | Enstrüman rafı, ritim seti | 3–4 |
| Sanat | Lavaboya ve pencereye en yakın; silinebilir zemin | Etkinlik masası, malzeme organizeri, kurutma rafı, önlük askısı | 6–8 |
| Fen | Pencere yanı; kitap merkezine komşu | Gözlem masası, bitki rafı, koleksiyon kutuları | 3–4 |
| Kum ve su | Islak bölge; kaymaz zemin | Kum-su masası, malzeme kovaları | 2–4 |
Merkezlerin sınırı raf, halı veya zemin renk değişimiyle çizilir; duvar örülmez. Raflar sınıfı bölerken görüşü kesmez: açık raf 90–110 cm bandında kalır, öğretmen ayakta her merkezi görür. Toplanma alanı (çember) sınıfın ortasında veya kitap merkezinin önünde, çocuk başına yaklaşık bir minder genişliğinde halı ile kurulur.
Sirkülasyon, görüş hattı ve güvenlik
Sınıfta iki yol vardır: kaçış yolu ve merkezler arası geçiş. Kaçış yolu kapıdan koridora, koridordan çıkışa kesintisiz ve mobilyasızdır; denetimde ve itfaiye raporunda en sık düzeltme istenen madde budur. Merkezler arası geçiş en az bir çocuğun rahatça geçeceği genişlikte tutulur; blok ve dramatik oyun gibi yere yayılan merkezlerin önünden geçiş yolu geçirilmez.
Güvenlik kalemleri mobilya seçimine bağlıdır: erişilebilir tüm köşeler yuvarlatılır, çocuk yüksekliğinde kırılabilir cam ve ayna kullanılmaz, 60 cm üzeri tüm dolap ve raflar duvara sabitlenir ve sabitleme montaj tutanağına girer. Prizler çocuk korumalı, radyatörler kapaklı, pencere kolları çocuk erişiminin dışında planlanır. Kreşte zemin yumuşak, silinebilir ve antibakteriyel olmak zorundadır (ASHB md. 17/1-ç, d); anaokulunda ölçü yoktur ancak sanat ve kum-su bölgesinde silinebilir, diğer bölgelerde kaymaz ve kolay temizlenen zemin tercih edilir.
Depolama ve kişisel eşya
Depolamayı iki gruba ayırmak sınıfı rahatlatır: çocuğun ulaştığı malzeme (merkez rafları, 90–110 cm) ve öğretmenin ulaştığı malzeme (kapaklı üst dolap veya sınıf dışı depo). Kişisel eşya dolabı ve askılık sınıf girişinde, kapı önünü ve koridoru daraltmayacak bir nişte planlanır; askılık 100–110 cm bandındadır. Yedek malzeme, mevsimlik kıyafet ve uyku ekipmanı sınıf dışında depoda tutulur; sınıf içinde depo olarak kullanılan bir bölüm yerleşim planına aykırıdır (Yönerge md. 6/3).
Mobilya: kademe, adet ve yerleşim
Masa ve sandalye yaş grubunun boy kademesinde seçilir: 36–48 ay için kademe 1 (oturma 26 cm, masa 46 cm), boyu 108 cm'i geçen 48–68 ay çocuklar için kademe 2 (31 cm, 53 cm); karma yaş sınıfında iki kademe birlikte kullanılır. Kademe tablosu ve sınıf dağılımı çocuk masa sandalye ölçüleri sayfasında, sınıf başına adet listesi anaokulu ihtiyaç listesi sayfasındadır.
Merkez temelli sınıfta tüm çocuklar aynı anda masada oturmaz; sanat, fen ve etkinlik masaları mevcudun yaklaşık yarısı ile üçte ikisi için planlanır. Grup etkinlik masaları (etkinlik masası) ıslak bölgede, bireysel masalar sessiz bölgede toplanır; yemek ayrı yemek odasında veriliyorsa sınıfta yemek düzeni kurulmaz. Ürün aileleri için anaokulu mobilyası hub sayfasına bakın.
Örnek yerleşim: 30 m² ve 40 m² sınıf
Aşağıdaki dağılımlar mevzuat ölçüsü değil, 20 çocuklu bir sınıf için uygulama örneğidir; sınıfın pencere ve kapı konumuna göre değişir.
| Bölge | 30 m² sınıf | 40 m² sınıf |
|---|---|---|
| Toplanma halısı | 6 m² | 8 m² |
| Gürültülü bölge: blok + dramatik oyun + müzik | 8 m² (müzik dramatik oyunla birleşik) | 11 m² |
| Islak bölge: sanat + kum-su | 7 m² (kum-su fenle birleşik) | 9 m² |
| Sessiz bölge: kitap + fen | 4 m² | 6 m² |
| Geçiş ve kaçış yolu | 4 m² | 5 m² |
| Depolama ve öğretmen köşesi | 1 m² (depo sınıf dışında) | 1 m² |
30 m² sınıfta iki merkez birleştirilir ve depo sınıf dışına çıkar; 40 m² sınıfta yedi merkez ayrı kurulur. Her iki düzende de kapı önü boş, raflar 110 cm altında, ıslak bölge lavaboya bitişiktir.
Kreş grup odası nasıl farklılaşır?
Kreşte 25–66 ay grup odası oyun, etkinlik ve uykuyu aynı odada taşır; portatif karyolalar gündüz istiflenir, yerleşim planında karyola alanı gösterilir ve karyolalar arasında bir kişinin geçeceği aralık bırakılır (ASHB md. 16, 17/1-j). 0–24 ay grubunda uyku odası sabit karyolalıdır ve ayrı bir oyun ve emekleme odası bulunur; bebek odasında raf değil kapalı dolap, zeminde geniş minder alanı ve alt değiştirme bölümü planlanır. Kreş odasında kapılar dışarıya açılır (ASHB md. 17/1-c). Kreş ölçüleri kreş açma şartları sayfasındadır.
Sınıf tasarımı sırası
- Yerleşim planındaki derslik ölçüsü ve kontenjanı esas alınır; kapı, pencere, lavabo ve priz konumları krokiye işlenir.
- Kaçış yolu ve kapı önü boş bırakılarak çizilir; sonra merkez bölgeleri gürültü ve ıslaklığa göre yerleştirilir.
- Raf ve dolap yükseklikleri görüş hattına göre belirlenir; 60 cm üzeri üniteler için sabitleme noktaları planlanır.
- Mobilya kademesi ve adedi sınıfın yaş dağılımından çıkarılır; 3D modelde çocuk göz hizasından kontrol edilir.
- Üretim, montaj ve montaj tutanağı; teslimde planla fiili durum eşleştirilir.
Montessori ve diğer yaklaşımların sınıf düzenine etkisi montessori sınıfı nasıl olmalı ve eğitim yaklaşımına göre sınıf tasarımı sayfalarında; renk, koridor ve duvar kararları anaokulu renkleri sayfasındadır.
Bu sayfa tasarım rehberidir; ölçü dayanakları mevzuattan, alan dağılımları uygulama örneğinden gelir. Madde numaraları değişebilir, güncel mevzuat esas alınır.
MEB Tasarım
Bu süreçte ne yaparız
- Kontenjan ve yerleşim planından sınıf zonlaması: merkezlerin yeri, toplanma alanı, depolama ve öğretmen köşesi ölçülü planda; kaçış yolları boş.
- 3D model ile sınıfın çocuk göz hizasından görünümü; raf yüksekliği, görüş hattı ve geçiş genişliği model üzerinde doğrulanır.
- Merkez bazlı mobilya üretimi: blok rafı, kitaplık, dramatik oyun ünitesi, sanat masası ve kum-su masası kendi atölyemizde, E1 panel ve su bazlı boyayla.
- Montaj ve sabitleme: dolap sabitleme, köşe yuvarlatma, montaj tutanağı; teslimde yerleşim planı ile eşleştirme.
Anaokulu sınıfı kaç m² olmalı?
Yönerge en az 15 m² ve çocuk başına 1,5 m² ister; 20 çocuk için yasal alt sınır 30 m²'dir. Yedi öğrenme merkezi, toplanma halısı ve depolama için 36–40 m² rahat çalışır; daha küçük sınıfta merkezler birleştirilir.
Öğrenme merkezleri hangileri ve kaç tane olmalı?
MEB okul öncesi programının merkezleri blok, dramatik oyun, kitap, müzik, sanat ve fen; kreş yönetmeliği buna kum ve su masası bölümünü ekler. Küçük sınıfta müzik ile dramatik oyun, fen ile kum-su birleştirilebilir; kitap merkezi hiçbir zaman gürültülü merkezle yan yana konmaz.
Sınıfta masa sandalye kaç çocuk için olmalı?
Merkez temelli düzende tüm çocuklar aynı anda masada oturmaz; sanat, fen ve etkinlik masaları sınıf mevcudunun yaklaşık yarısı ile üçte ikisi için planlanır, toplanma ve yemek için ayrı düzen kurulur. Kesin adet sınıfın günlük akışına göre ihtiyaç listesinde belirlenir.
Öğretmen masası sınıfta olmalı mı?
Büyük bir öğretmen masası alan yer ve görüşü keser; küçük bir çalışma yüzeyi ve kilitli dolap yeterlidir. Öğretmen sınıfta ayakta ve merkezler arasında çalışır; görüş hattı için raf yüksekliği 110 cm'i geçmez.
Sınıf düzeni denetimde kontrol edilir mi?
Müfettiş yerleşim planına, kontenjana ve kaçış yoluna bakar; kapı önüne konan dolap, koridora taşan askılık ve sabitlenmemiş yüksek ünite eksiklik yazılır. Merkez düzeni pedagojik tercih olarak kalır, ancak programın araç gereci sınıfta bulunmak zorundadır.
Kaynaklar
Dayanak
- 1.Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesi (MEB Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü; 13.01.2026 güncellemesi) — md. 7, 8, 9, 11, 15, 38 · 2026-01-13
- 2.Özel Kreş ve Gündüz Bakımevlerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 30.04.2015, Sayı 29342; son değişiklik RG 27.12.2025, Sayı 33120) — md. 16, 17 · 2025-12-27
- 3.TS EN 1729-1 Mobilya – Eğitim kurumları için sandalyeler ve masalar – Bölüm 1: Fonksiyonel boyutlar

